برتری قاطع ژانر اجتماعی‌و جهش فیلم‌های معمایی‌

به گزارش ریال آنلاین، یکی از شاخص‌های مهم برای ارزیابی حال‌وهوای یک دوره جشنواره سینمایی، نسبت و پراکندگی ژانرهاست؛ اینکه کدام گونه‌ها دست بالا را دارند و کدام‌ها در حاشیه‌اند، تصویری روشن از رویکرد غالب سینماگران و سلیقه انتخاب‌گران ارائه می‌دهد. بر مبنای فهرست ۳۱ فیلم معرفی‌شده و با تجمیع ژانرها در سه دسته کلان مورد نظر، می‌توان چنین تصویری ترسیم کرد:

ژانر اجتماعی ( معمایی / جنایی / روان‌شناختی)

تعداد آثار: ۲۳ فیلم از ۳۱
سهم از کل: حدود ۷۴٪

این دسته شامل تمام آثاری است که هسته اصلی روایت‌شان بر مسائل اجتماعی، تعلیق‌های معمایی، درام‌های روان‌شناختی یا مضامین جنایی استوار است؛ حتی اگر لایه‌هایی از خانوادگی، هنری یا علمی نیز داشته باشند.

غلبه این دسته نشان می‌دهد بدنه اصلی جشنواره در این دوره به سمت درام‌های مسئله‌محور، واقع‌گرا و مبتنی بر تنش‌های درونی یا اجتماعی متمایل است. در زیرشاخه اجتماعی، خط معمایی ـ جنایی به‌طور محسوسی پررنگ شده؛ آثاری که بر کشف راز، تعلیق روایی و گره‌گشایی‌های پلیسی یا اخلاقی تکیه دارند. این تمرکز، جشنواره را از منظر مضمونی به سمت سینمای جدی و تأمل‌برانگیز سوق می‌دهد و از سهم ژانرهای سرگرم‌کننده می‌کاهد.

این گروه با فیلمهای سینمایی آرامبخش (سعید زمانیان)، اردوبهشت (محمد داوودی)، اسکورت (یوسف حاتمی‌کیا)، بیلبورد (سعید دشتی)، پروانه (محمد برزویی‌پور)، تقاطع نهایی (سعید جلیلی)، جهان مبهم هاتف (مجید رستگار)، حاشیه (محمد علیزاده‌فرد)، حال خوب زن (مهدی برزکی)، خواب (مانی مقدم)، خیابان جمهوری (منوچهر هادی)، دختر پری‌خانوم (علیرضا معتمدی)، رقص باد (سید جواد حسینی)، زندگی کوچک کوچک (امیرحسین ثقفی)، زنده‌شور (کاظم دانشی)، عروس چشمه (فریدون نجفی)، غبار میمون (آرش معیریان)، غوطه‌ور (محمدجواد حکمی)، قایق‌سواری در تهران (رسول صدرعاملی)، کوچ (محمد اسفندیاری)، گیس (محسن جسور)، مارون (امیر احمد انصاری) در جشنواره حضور دارند.

 ژانر جنگی

ژانر جنگی در این دوره  خود به دو زیرشاخه تقسیم شده؛ جنگ دوازده‌روزه و جنگ دفاع مقدس

 جمع کلی فیلمهای با موضوع جنگ ۷ فیلم از ۳۱
سهم از کل: حدود ۲۳٪
حضور هفت اثر جنگی نشان‌دهنده حضور پررنگ این ژانر در جدول امسال است. با این تفاوت که زیرشاخه «جنگ دوازده‌روزه» به‌واسطه پیوند با زیست شهری و روابط خانوادگی، به لحاظ مضمونی به درام اجتماعی نزدیک می‌شود و نوعی هم‌پوشانی ژانری ایجاد می‌کند.

تعداد آثار با موضوع جنگ دوازده روزه : ۴ فیلم
سهم از کل: حدود ۱۳٪

این زیرشاخه به‌دلیل نزدیکی زمانی و مکانی سوژه جنگ دوازده روزه با زندگی شهری، غالباً با مؤلفه‌های اجتماعی و خانوادگی درهم می‌آمیزد؛ لوکیشن‌های شهری، روابط نزدیک و پیامدهای روزمره جنگ باعث می‌شود مرز میان «جنگی» و «اجتماعی» در این آثار سیال است و گاه شاید بتوان آن‌ها را در امتداد درام اجتماعی نیز خواند.

 دفاع مقدس / جنگ منطقه‌ای

تعداد آثار: ۳ فیلم
سهم از کل: حدود ۱۰٪

این بخش بیشتر بر بازنمایی کلاسیک‌تر از جنگ، جغرافیای درگیری و مضامین ایثار، هویت و حافظه تاریخی تکیه دارد و از حیث لحن و ساختار، به سنت آشنای سینمای دفاع مقدس نزدیک‌تر است.

فیلمهای پل (محمد عسگری)، جانشین (مهدی شامحمدی)، سرزمین فرشته‌ها (بابک خواجه‌پاشا) در این موضوع حضور دارند

کمدی

تعداد آثار: ۱ فیلم
سهم از کل: حدود ۳٪

کمدی در این دوره حضوری حداقلی دارد و عملاً در حاشیه جدول قرار گرفته است. این کم‌فروغی در برابر تراکم آثار اجتماعی و جنگی، نشان می‌دهد رویکرد کلی جشنواره به سمت لحن‌های جدی، تلخ یا تأملی میل کرده و فضای سرگرم‌کننده یا مفرح سهم اندکی یافته است.

بر اساس اطلاعات بدست آمده فیلم استخر (سروش صحت) تنها فیلمی است که در این ژانر معرفی شده است.

جدول سهم ژانرها

ترکیب ژانری این دوره، جشنواره‌ای جدی، مسئله‌محور و کم‌تمایل به کمدی را ترسیم می‌کند؛ با غلبه قاطع درام‌های اجتماعی و معمایی و حضور پررنگ اما نه غالب سینمای جنگ. زیرشاخه «جنگ دوازده‌روزه» به‌واسطه هم‌پوشانی با زیست روزمره و روابط خانوادگی، مرزهای ژانری را منعطف کرده و به نوعی پلی میان سینمای جنگ و درام اجتماعی تبدیل شده است. این چیدمان، تصویری از اولویت‌های مضمونی و لحن غالب آثار این دوره به دست می‌دهد؛ هرچند ارزیابی نهایی کیفیت و تأثیرگذاری، منوط به تماشای کامل فیلم‌هاست.

آبی: اجتماعی / معمایی / جنایی / روان‌شناختی (حدود ۷۴٪)

نارنجی: جنگ دوازده‌روزه (حدود ۱۳٪)

سبز: دفاع مقدس / منطقه‌ای (حدود ۱۰٪)

قرمز: کمدی (حدود ۳٪)