این مجموعه به تهیهکنندگی عطا پناهی و کارگردانی سیدجمال سیدحاتمی و مسعود آبپرور ساخته شد و از جمله تولیدات سازمان هنری رسانهای اوج برای تلویزیون بود. فصل نخست آن در ۲۶ قسمت تولید شد و از خرداد ۱۴۰۱ به نمایش درآمد. فیلمنامه نیز با اقتباس از کتاب «مستوران» نوشته محمد حنیف و با قلم فائزه یارمحمدی و یزدان کاظمی شکل گرفت.
روایت یک جهان خیالی با ریشههای ایرانی
داستان «مستوران» در فضایی میان تاریخ و افسانه اتفاق میافتد. سازندگان بهجای بازسازی دقیق یک دوره تاریخی مشخص، تلاش کردهاند جهانی داستانی بسازند که نشانههایی از دورههای تاریخی ایران، بهویژه فضای غزنوی و صفوی، در آن دیده میشود. همین ویژگی باعث شده است که سریال در کنار روایت اصلی خود، از حکایتهای عامیانه، باورهای مردمی، ضربالمثلها و عناصر اسطورهای نیز بهره بگیرد.
در این مجموعه، قصه عشق، انتقام، رقابت، خیر و شر و مناسبات اجتماعی در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند. شخصیتها در مسیری پرماجرا با اتفاقاتی روبهرو میشوند که گاه ریشه در افسانههای قدیمی دارند و گاه حاصل تخیل نویسندگان هستند. استفاده از چنین ساختاری، به سریال این امکان را داده است که بدون پایبندی کامل به مستندات تاریخی، از ظرفیت قصهگویی ادبیات کهن ایران استفاده کند.
تغییر کارگردان در میانه مسیر تولید
یکی از اتفاقات قابل توجه در روند تولید فصل نخست «مستوران»، تغییر کارگردان در میانه پروژه بود. سیدجمال سیدحاتمی کارگردانی هفت قسمت ابتدایی مجموعه را برعهده داشت و پس از آن مسعود آبپرور برای ادامه کار انتخاب شد.
این تغییر در شرایطی اتفاق افتاد که تولید سریال از چند ماه قبل آغاز شده بود. خبرگزاری تسنیم در تیرماه ۱۴۰۰ گزارش داد که تصویربرداری پروژه به دلیل شیوع کرونا و تعطیلی موقت فعالیتهای سینمایی و تلویزیونی برای مدتی متوقف شده و پس از آن با حضور مسعود آبپرور از سر گرفته شده است.
همچنین حمیده مقدسی، دستیار اول کارگردان و مسئول انتخاب بازیگر پروژه، در گفتوگویی که مهرماه ۱۴۰۰ با خبرگزاری تسنیم داشت، درباره روند شکلگیری سریال توضیحاتی ارائه کرد. او گفت پیشتولید پروژه از شهریور ۱۳۹۹ آغاز شده و تصویربرداری از دیماه همان سال کلید خورده است.
مقدسی در این گفتوگو به یکی از دشواریهای تولید اشاره کرد و توضیح داد که در طول تصویربرداری، فیلمنامه و بخشهایی از قصه همچنان به گروه میرسید. به گفته او، نارضایتی از روند پیشرفت قصهها و فیلمنامه در نهایت به جدایی کارگردان نخست پس از پایان قسمت هفتم منجر شد.
یک شهرک برای جان بخشیدن به افسانهها
از مهمترین ویژگیهای «مستوران» میتوان به طراحی صحنه و تلاش برای ساخت فضای بصری متناسب با جهان داستان اشاره کرد. ایجاد یک شهرک اختصاصی با معماری الهامگرفته از فضای تاریخی ایران، از جمله اقداماتی بود که به شکلگیری هویت تصویری مجموعه کمک کرد.
تصویربرداری سریال در بیش از ۱۳ لوکیشن مختلف انجام شد و گروه تولید برای رسیدن به فضای موردنظر، از ظرفیت طراحی صحنه، لباس و گریم بهره گرفت. مرتضی پورحیدری طراحی صحنه، ژاله زکیزاده طراحی لباس و احسان روناسی طراحی چهرهپردازی را برعهده داشتند. همچنین محمد برادران مسئول جلوههای ویژه بصری مجموعه بود؛ بخشی که در خلق فضای افسانهای و عبور از محدودیتهای لوکیشنهای واقعی اهمیت زیادی داشت.
تصویربرداری این مجموعه سرانجام پس از حدود یک سال به روزهای پایانی رسید. در اسفندماه ۱۴۰۰، روابط عمومی سازمان هنری رسانهای اوج از پایان قریبالوقوع تصویربرداری و انجام همزمان مراحل فنی خبر داد.
بازیگرانی که به شخصیتهای قصه جان دادند
حضور گروهی از بازیگران شناختهشده تلویزیون و سینما یکی دیگر از امتیازهای فصل نخست «مستوران» است. حمیدرضا آذرنگ، نازنین فراهانی، رویا میرعلمی، بیژن بنفشهخواه، رابعه اسکویی، الهام جعفرنژاد، صفا آقاجانی، مزدک رستمی، قربان نجفی، علی دهکردی و جواد انصافی از جمله بازیگران این مجموعه هستند.
ترکیب بازیگرانی با تجربههای متفاوت، امکان خلق شخصیتهایی متنوع را فراهم کرده است. در این میان، حمیدرضا آذرنگ با توانایی در اجرای نقشهای جدی و دراماتیک و بیژن بنفشهخواه با سابقه حضور در آثار طنز، از جمله چهرههایی هستند که حضورشان به تنوع فضای بازیگری سریال کمک میکند.
فرصتی دوباره برای دیدن یک تجربه متفاوت
بازپخش «مستوران» از شبکه آیفیلم، فرصتی برای مرور تجربهای است که تلاش داشت قصهگویی ایرانی را با امکانات تولید سریال تاریخی و فانتزی پیوند بزند. شاید مهمترین ویژگی این مجموعه، توجه به ظرفیت قصههای کهن و تلاش برای تبدیل آنها به روایتی تصویری و خانوادگی باشد.
البته «مستوران» در برخی بخشها با چالشهایی همچون تعدد شخصیتها، فراز و فرودهای روایی و فاصله میان فضای افسانهای و منطق دراماتیک مواجه است؛ اما در مجموع، طراحی جهان داستانی، استفاده از بازیگران متنوع و توجه به فرهنگ عامه، آن را به تجربهای قابل توجه در تولیدات تاریخی تلویزیون تبدیل کرده است.
منبع خبر: جمهور آنلاین





